Hoe werkt een opstelling

Een (familie)opstelling is een fenomenologische manier om kleine en grote (levens)vragen te benaderen en hierin in relatief korte tijd meer inzicht te krijgen. Epigenetisch onderzoek laat zien dat mensen trauma en onverwerkte rouw doorgeven aan volgende generaties. Dit gaat vaak over ervaringen die in het moment zelf te groot waren om te verwerken. Het gevolg is dat mensen zich emotioneel afsluiten, gevoelloos worden of geen contact meer met zichzelf hebben en hierdoor niet voor anderen, voor hun kinderen beschikbaar zijn. Er stroomt geen of onvoldoende liefde en er is geen onvoorwaardelijkheid waardoor kinderen in een onveilige bedding opgroeien en vaak vergelijkbare overlevingsmechanismes overnemen van hun ouders. In hetzelfde onderzoek wordt aangetoond dat het onverwerkte alsnog door latere generaties verwerkt kan worden en dan niet verder doorgegeven wordt.

Een opstelling kan ingezet worden om te onderzoeken wat er in een systeem op een diep energetisch niveau en daarmee onbewust speelt. En een systeem kun je lezen als gezin, familie, relatie, bedrijf, organisatie, maatschappij, cultuur en ook als een project, samenwerking, scenario. Zelfs een kunstwerk of nieuw product kan opgesteld worden om zicht te krijgen of de timing goed is, of er misschien iets niet of juist wel gezien moet worden etc.

In opstellingen wordt gezocht naar een oplossing of meer rust in het systeem. Daarbij wordt uitgegaan van een aantal wetmatigheden zoals een systeem wil compleet zijn, iedereen hoort erbij en iedereen en alles wil en mag gezien worden. Geboren binnen een (familie)systeem zal je altijd bij dit systeem blijven horen. Een systeem vraagt ook om een balans tussen geven en nemen.
Kinderen nemen soms schuld, een last of verantwoording over van ouders of grootouders. Ook onder collega`s kan dit gebeuren. Als je weet dat dit op deze manier werkt, zul je het herkennen. Ook nemen mensen soms een plek in die niet hun eigen plek is, maar die open valt naast bijvoorbeeld een van de ouders. Dit gebeurt  uit zorg en  liefde en altijd onbewust. De persoon/het kind draagt dan ten onrechte iets van de ander/de ouder wat niet bij hem/haar hoort en daarom voor hem of haar onnodig belastend is. In organisaties gebeurt het nogal eens dat grondleggers van het bedrijf of ontslagen collega`s onvoldoende geëerd zijn om hun bijdrage aan het bedrijf. Dit heeft onbewust zijn neerslag op de werknemers. De opstelling zal dit onderliggende patroon laten zien.

Als je herkent dat een last die je voelt en die zich in jouw leven op een bepaalde manier manifesteert niet bij jou hoort, geeft dat lucht. In de opstelling herstellen we de natuurlijke verhoudingen. Dit geeft ruimte om vervolgens verantwoordelijkheid voor je eigen leven te nemen.

We kijken dus naar diepere energetische lagen, waar energie opgeslagen is waarvan we ons niet bewust zijn. Je ervaart misschien een diep gemis, je relaties mislukken steeds maar weer. Of je loopt met gevoelens rond waarvan je geen idee hebt hoe je er aan komt, zoals verdriet, boosheid, angst, gemis of het gevoel er niet bij te horen. Het zijn vragen die we in een opstelling nader kunnen onderzoeken. In een organisatie kun je kijken naar problemen met samenwerking tussen mensen of afdelingen, betrokkenheid van werknemers, niet slagen van plannen etc.

Na een systemische opstelling is het niet raadzaam om direct over je ervaring en gevoelens te spreken. Het transformatieproces heeft ruimte nodig. Ik doe na afloop vaak iets creatiefs met de deelnemers. Dat sluit goed aan omdat creativiteit net als voelen in de rechter hersenhelft zetelt. Je hoeft niet persé kunstenaar of creatief te zijn om hieraan mee te doen.

Voor professionele kunstenaars, dichters of schrijvers zijn opstellingen een andere manier om persoonlijke en diepere lagen in hun werk te ontdekken. Abstracties zoals onderdelen van een gedicht, installatie of schilderij kunnen opgesteld worden om je idee aan te scherpen. Soms ontstaan zelfs dichtregels in het veld. Het is een waardevolle manier gebleken om (tentoonstellings) thema`s gezamenlijk uit te diepen en nieuw vorm te geven.

Een opstelling is een bewegend beeld van mensen in de ruimte (het veld). De mensen vertegenwoordigen familieleden, werknemers, abstracties of aspecten van jezelf en worden gerepresenteerd door personen die zich daarvoor beschikbaar stellen. Dit zijn niet je echte familieleden of collega`s en het is ook niet nodig dat deze aanwezig zijn. Deze zogenaamde representanten stellen zich intuïtief op in de ruimte en laten daarmee een beeld zien dat informatie geeft over het systeem. De werkelijkheid, die op onbewust niveau in jou aanwezig is, wordt op deze manier in het veld zichtbaar.
Na een kort gesprek worden representanten gekozen voor personen/elementen die relevant zijn. Er wordt meestal ook iemand voor jou opgesteld. Dit doen we omdat je als vraagsteller teveel met het verhaal verbonden kunt zijn en geïdentificeerd met je overlevingspatronen. Je kijkt als vraagsteller naar je eigen opgestelde systeem en jouw plek daarin. Representanten krijgen op het moment dat ze voor de opstelling gevraagd worden (en soms al als ze aan de kant zitten) verbinding met jouw systeem en volgen hun innerlijke beweging op zoek naar een plek in de ruimte.
Een opstelling begint met een vraag van een kliënt of een thema. Vervolgens kan de begeleider vragen stellen over feiten die in jouw familie gebeurd zijn en stemt zich af op de energie van jouw systeem. Het is belangrijk dat er iets leeft in je, dat er iets is wat “gezien” wil worden. Hoe dringender het thema, hoe krachtiger een opstelling laat zien wat er speelt.
In de opstelling wordt zo mogelijk de natuurlijke ordening en balans hersteld. De begeleider volgt zijn of haar gevoel en doet interventies om de personen in het systeem meer kracht te geven waardoor het systeem tot rust komt. Dit ervaren de representanten letterlijk. Er zijn ook opstellingen waar niet of nauwelijks interventies worden gepleegd. De (meestal ervaren) representanten volgen hun eigen beweging en zo ontstaat een opstelling met een zelfhelend karakter. Problemen zijn niet uniek en vaak voor meer mensen herkenbaar. Dus ook voor mensen die toekijken kan een opstelling inzicht geven in de eigen problematiek.
Het is niet belangrijk dat de opstelling voor jou van A tot Z herkenbaar is. Een opstelling laat zien wat op zielsniveau plaats vindt en wij zijn gewend met elkaars overlevingsmechanismen te communiceren. Na afloop kan de begeleider nog wat toelichten of kunnen representanten nog iets toevoegen vanuit hun rol. Daarna is het belangrijk dat jij als kliënt (met rust) gelaten wordt en niet probeert van alles te verklaren (ook niet als je thuis bent). Het integreren van wat je gezien hebt, heeft tijd nodig. Soms maanden later ontdek je dat dingen verschoven zijn. En dan komen er vaak weer nieuwe vragen.

search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close